Pranayama - Głębokie Oddychanie Zdrowia i Długowieczności

Pranayama - Fundament Jogi - Głębokie Oddychanie Zdrowia i Długowieczności

Współcześnie zainteresowani praktyką Jogi mają zwykle niewielkie pojęcie o tym jak pracować z oddychaniem i ćwiczeniami oddechowymi, które należą do działu ćwiczeń znanego jako Pranajama oraz skrywają się pod pojęciami Prana oraz Ajama, zatem spróbujemy przyblizyć nieco tematykę, która jest także zafałszowywana przez obskuranckie pomysły na antyjogowe oddychanie jak ruski butejkizm i podobne wynalazki oszustów podpinających się pod Jogę ze swoimi wygłupami etc. 

Pranajama - w sanskrycie: प्राणायाम, „Prāṇāyāma” - to jogiczna praktyka skupiania się na oddechu, a ściślej na pranie, gdyż to PRANAH, energia świetlista jest przedmiotem skupienia w ćwiczeniach pranicznych. W Jodze oddech jest związany z praną, zatem pranajama jest środkiem do podniesienia prana-śakti, czyli energii życiowych, witalnej czy życiowej mocy (śakti). Pranajama jest opisana w tekstach wedyjskich, brahmańskich i hinduistycznych, takich jak Upaniszady, Bhagavad Gita i Jogasutry Patandźali. Później, w tekstach Hatha Jogi, oznacza całkowite zawieszenie oddechu aż do kontemplacji wypełnienia ciała witalnego Praną - świetlistą energią wchłanianą wraz z oddechem. Praktyki pranajamy we współczesnej Jodze jako ćwiczenia różnią się od praktyk tradycji Hatha Jogi oraz Radźa Jogi czy Krija Jogi. Prāṇa (प्राण) w sanskrycie to witalne, żywotne powietrze, oddech, szczególnie wdech, życie, powietrze lub wiatr napełniający płuca, ożywiający płuca i serce, cośkolwiek bardzo ukochanego, bardzo drogiego uczuciowo, pokarm dla Duszy w Sercu, Dźiwa, Jīva (Jeeva). Praṇa (प्रण), pisane przez krótkie "a", w mianowniku praṇam (प्रणम्), to pokłon, ukłon, skłon nisko do ziemi, głęboki ukłon, skłon w pas, pozdrowienie, bycie pokornym, bycie oddanym, składanie pokłonu czołem i dłońmi dotykając ziemi, także coś pradawnego, starożytnego. Praṇa oraz Prāṇa wbrew pozorom mają wiele ze sobą wspólnego, a podstawowe ćwiczenia z Prāṇāh jako energią witalną robi się w Asanach znanych jako praṇam lub praṇamāsanah, co można oddać jako oddychanie w pokłonach czy skłonach i pozdrowieniach.

Jogin praktykujący podstawowe ćwiczenia Pranajamy!

Prāṇāyāma - w dewanagari: प्राणायाम prāṇāyāma - jest sanskryckim związkiem wyrazów, połączeniem słów prāṇa oraz āyāma. Różni autorzy czasem troszkę odmiennie go definiują, nie ma jednak zasadniczych różnic wśród praktyków Jogi od tysięcy lat, gdzie Pranajama to szereg praktyk mających na celu oczyszczenie i rozwój ciała pranicznego (linga śarira, pranamaya manakośa) oraz regulację przepływu Prany w kanałach energetycznych ciała (Nadis). Macdonell podaje etymologię jako prana (prāṇa), oddech, plus āyāma i definiuje ją jako zawieszenie oddechu. Monier-Williams definiuje prāṇāyāma jako „trzy ćwiczenia oddechowe wykonywane podczas Saṃdhyā (patrzmy na fazy oddechu: pūraka (wdychać do pełna, przepełnić), recaka (wypróżniać lub wyrzucać), kumbhaka (zatrzymać, napełnić, dzban)”. Ta techniczna definicja odnosi się do szczególnego systemu wydoskonalania oddechu z trzema procesami pracy energetycznej, jak wyjaśnił Bhattacharyya: pūraka (wziąć wdech do środka, przepełnić się wdechem, napełnienie, pełny wdech), kumbhaka (zatrzymać go, utrzymywać napełnienie, retencja) i recaka (wypuścić, wypróżnić się, wydychać). Istnieją inne procesy prāṇāyāma poza tym trzyetapowym modelem podstawowym opartym na trzech fazach czy procesach oddechowych. Definicja āyāmaḥ u V.S. Apte wywodzi ją z ā + yām i podaje kilka wariantów jej znaczenia, gdy jest używana w złożeniach. Pierwsze trzy znaczenia dotyczą „długości”, „rozszerzenia, przedłużenia” i „rozciągania, wydłużania”, ale w konkretnym przypadku użycia w złożeniu prāṇāyāma definiuje āyāmaḥ jako oznaczające „powstrzymać, kontrolować, zatrzymać”, od słowa yamah.

Ramamurti Mishra podaje definicję: „Rozszerzanie indywidualnej energii w energię kosmiczną nazywa się prāṇāyāma (prāṇa, energia + ayām, ekspansja).” Prāṇā to energia życiowa, moc witalna, yāma (याम) to okres trzech godzin, 1/8 doby lub 1/4 dnia albo nocy, zatem okres czasu. Mamy zatem witalne czuwanie lub kumulowanie czy absorbowanie Prany przez okres około trzech godzin, gdyż tyle wynosi zwykle okres 1/8 doby lub 1/4 dnia lub nocy. Okres trzech godzin, to czas, Kāla, cykl czasowy w jakim tradycyjnie praktykuje się ćwiczenia Jogi, coś jak sesja ćwiczeń jogicznych - to yāma. Cykl Prāṇa to czas 24 sekund, a 60 cykli Prāṇa daje razem jedną ghaṭikā/nāḍikā czyli 24 minuty praktyki. Prāṇa to zarówno witalność, siła życiowa, oddech życia mieszkający w płucach i sercu oraz głowie, ale także Duch Życia i samo Życie, zatem w znaczeniu podobnym jak hebrajskie czy sufickie Hayy - Życie, Boskie Życie, Energia Życia czy Duch Życia.

Słowo Yama (यम), a w spolszczeniu Jama, odnosi się do bóstwa, które jest czczone w starożytnym Kaszmirze (Kaśmīra) zgodnie z Nīlamatapurāṇa. Yama jest synem Bostwa Słońca, Surya, jest władcą dusz zmarłych, królem krainy zmarłych, władcą Hadesu. Jego siedem imion to: Yama, Dharmarāja, Mṛtyu, Antaka, Vaivasvata, Kāla i Sarvaprāṇahara. Dhūmrorṇā, która jest żoną Yama Deva zgodnie z Mahabharatą i Viṣṇudharmottara Purāṇa, jest wymieniona w Nīlamata, ale jej związek z Yama Devą nie jest wskazany. Cztery miejsca poświęcone Jamie zostały wymienione w Nīlamata. Pranajama to wtedy ożywianie i wskrzeszanie wszystkiego, co związane jest z Jama Dewą jako Bóstwem Śmierci.

Oddechowa Krija Joga leczy z depresji

Joga oparta na oddychaniu może pomóc w leczeniu depresji

Leki przeciwdepresyjne są uważane za podstawową metodę leczenia ciężkiej depresji w medycynie zachodnioeuropejskiej i amerykańskiej, ale leki te nie działają na więcej niż połowę Amerykanów. Oznacza to, że skuteczne są tylko u około połowy pacjentów z depresją. Teraz badacze sugerują, że aby zwiększyć ich skuteczność, należy zacząć trenować jogę opartą na oddychaniu czyli na technikach pranajamy, co oznacza wprowadzenie do swojego dnia codziennego ćwiczeń typowych dla takich stylów praktyki jogicznej jak Krija Joga, Laja Joga, Radźa Joga (Raya Yoga), Śiwa Joga czy Bhaiszadźja Joga. 

W badaniu pilotażowym, opublikowanym w "Journal of Clinical Psychiatry" z końca 2016 roku, naukowcy zaprezentowali, jak osiem tygodni jogi typu tradycyjna indyjska Krija Joga pozytywnie wpłynęło na wyraźne obniżenie lęków i depresji u grupy pacjentów z ciężkim zaburzeniem depresyjnym (MDD), którzy nie reagowali na leki przeciwdepresyjne. Depresja jest obecnie na czwartym miejscu najpowszechniejszych chorób na świecie, a według WHO czyli Światowej Organizacji Zdrowia, do 2020 roku może wysunąć się na drugie miejsce. Oznacza to, że depresja jest coraz poważniejszym zagrożeniem dla zdrowia ludzkości. Obecnie w Polsce z depresją zmaga się około 1,5 miliona osób. 

Joga - Oddychanie - Światło

Objawy depresji mogą obejmować utrzymujący się smutek, poczucie beznadziejności, pesymizm, poczucie winy i bezwartościowości, zmęczenie, utratę zainteresowania jakąkolwiek aktywnością, zmniejszenie apetytu, utratę masy ciała i bezsenność. Zespół chorobowy MDD (F32, F33) czyli ciężką depresję rozpoznaje się zazwyczaj, gdy u danej osoby występuje co najmniej pięć z tych objawów przez co najmniej 2 tygodnie. Leki przeciwdepresyjne, takie jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), są często pierwszą proponowaną formą leczenia depresji ciężkiej typu amerykańskiego MDD, ale pacjenci nie zawsze reaguje na leczenie farmakologiczne. Choć można zastosować wówczas dodatkowe leki, może to prowadzić do nieprzyjemnych skutków ubocznych, które skłaniają pacjentów do przerwania leczenia, co sprzyja nawrotom depresji. 

W 2016 roku dr Anup Sharma, pracownik naukowy na Wydziale Psychiatrii na Uniwersytecie w Pensylwanii w USA oraz jego zespół sugerują, że joga typu Kriya Joga może być skutecznym i tanim sposobem, aby pomóc pacjentom, którzy nie reagują na leki przeciwdepresyjne. Joga typu Krija Joga jest techniką medytacji, który skupia się dużo na rytmicznych ćwiczeniach oddechowych, w celu wprowadzenia umysłu w głęboki, spokojny stan. - Joga typu Krija Joga pozwala ludziom w aktywny sposób doświadczać głębokiego stanu medytacji, który jest łatwy do nauczenia i osiągnięcia w różnych warunkach - zauważa dr Sharma. 

Dr Sharma i jego współpracownicy mówią, że nie przeprowadzono dotychczas w Pensylwanii w USA żadnych badań klinicznych oceniających, czy dana praktyka jest korzystna w warunkach ambulatoryjnych. Co więcej, naukowcy zauważają, że brakuje dobrze zaprojektowanych badań dotyczących ewentualnego korzystnego wpływu metod jogi na poprawę stanu pacjentów z depresją. Do swoich badań zespół włączył 25 dorosłych, u których rozpoznano MDD czyli ciężką depresję. Wszyscy pacjenci brali już leki przeciwdepresyjne przez okres co najmniej osiem tygodni, ale nie zauważali znacznej poprawy swojego stanu zdrowia. Pacjenci zostali losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup na okres ośmiu tygodni: grupa jogi typu Kriya Joga oraz grupy oczekującej. 

Joga dla dzieci - dydaktyka i praktyka

Joga dla dzieci - zasady prowadzenia zajęć i podstawy dydaktyczne

Joga to wewnętrzny spokój i równowaga umysłu oraz zmysłów. Regularne praktykowanie jogi to świadome życie w pełnej harmonii ciała i umysłu, a potem także ciała, umysłu i duszy (jaźni). Zajęcia dla dzieci muszą być zwykle prowadzone w nieco zmodyfikowany sposób niż dla dorosłych, a nauczyciel czy instruktor jogi dla dzieci powinien uwzględnić wiek dziecka, jego możliwości oraz fakt, że dzieci są z natury bardzo aktywne, ruchliwe. Asany najlepiej wykonywać w sposób dynamiczny, w systemie ćwiczeń dochodzenia do asany z pozycji wyjściowej, zaś zwracanie uwagi na poprawność i dokładność wykonania powinno być uczone stopniowo i delikatnie. Filozoficzne aspekty praktyki jogi nie zawsze są od razu odpowiednie dla dzieci, ponieważ mogą one nie mieć ani chęci ani odpowiedniej dojrzałości, aby je pojmować. Wprowadzamy pewne elementy zaczynając od filozofii zdrowego odżywiania czy czerpania sił i radości z przebywania w zdrowych miejscach na świeżym powietrzu, ogólnego szacunku do Przyrody i żyjących stworzeń. Należy jednak pamiętać, że ktoś kto uczy samych asan z jogi jako form ruchowych, pomija aspekt rytmu oddechowego, energię życiową, bandhy czy mudry, techniki relaksacyjne, stronę etyczną lub ćwiczenia oczyszczania z toksycznych emocji i złych myśli - na pewno oszukuje, uczy źle i szkodzi dzieciom (dorosłym zresztą też). Wycinanie samych ćwiczeń postaw i pozycji (asan) z jogi i promowanie swojej szkaradnej działalności pod szyldem jogi nazywano w dawnych czasach dość dosadnie "zboczeniem rakszasowym" (zboczeniem demonów, szkodliwą dewiacją, jogooszustwem, pustactwem, dewianctwem etc) w oryginale rakszasajoga, kujoga (fałszerstwo, oszustwo). 

Tradycyjny trening klasycznej jogi dla dzieci w Indii

W dzisiejszych czasach XXI wieku dzieci podlegają stresowi i napięciom psychicznym, z którymi trudno jest im sobie poradzić. Kiedyś dzieci również doświadczały stresu, ale były w stanie go zredukować, głównie poprzez ruch i zabawę na świeżym powietrzu z rówieśnikami. Ruch był również niezwykle istotny w utrzymaniu zdrowia całego organizmu, a zwłaszcza – odpowiedniej siły i elastyczności kręgosłupa. Niestety współczesne dzieci, zwłaszcza w wieku przedszkolno-szkolnym, większość czasu spędzają w pozycji siedzącej. Siedzą w ławkach, w drodze z i do szkoły jadąc samochodem, ale także w domu – przed komputerem, smartfonem czy ekranem telewizora. W młodym, dynamicznie rozwijającym się organizmie niedostatek i brak ruchu szybko powoduje sztywność ciała, różnorodne asymetrie i dysproporcje, oraz wady postawy, wynikające ze złych nawyków, ukształtowanych często już we wczesnym dzieciństwie. Brak ruchu i fizycznej aktywności może w wielu wypadkach powodować zaburzenia emocjonalne a nawet psychiczne, na co rodzice zwracają zwykle zbyt małą uwagę. 

Sposobem na zapobieganie wyżej wymienionym negatywnym zjawiskom jest ćwiczenie jak najbardziej oryginalnej hatha jogi, gdyż z metod jogicznych, hatha joga najbardziej zwraca uwagę na psychofizyczny rozwój człowieka z uwzględnieniem strony fizycznej, kształtowania ciała młodego człowieka. Praktyka hatha jogi, o ile instruktor/ka sam/a ćwiczy hatha jogę należycie długo jest bezpieczna i kształci w dziecku zdrowe nawyki ruchowo-oddechowe oraz zdolność skupiania się. Hatha joga wzmacnia elastyczność i wytrzymałość mięśni, kształtuje prawidłową postawę ciała (pomaga zwalczyć takie wady jak skrzywienie kręgosłupa, odstające łopatki itp.), zapobiega chorobom i dodaje witalności. Dodatkowo korzystnie wpływa na psychikę – wzmaga zdolność skupiania się, koncentrację, świadomość własnych stanów emocjonalnych i psychicznych, wycisza i uspokaja, pomaga zredukować lęki, stres, napięcia. Regularne ćwiczenia jogiczne rozwijają siłę woli, koordynację ruchową i giętkość, wspomagają aparat oddechowy. Pomagają również usuwać produkty przemiany materii i zapewniają prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego, co chroni przed otyłością i chorobami stawów. Trzeba pamiętać, że jogiczna sztuka skupiania i medytacji, proste praktyki z dźwiękiem jak intonowanie sylaby OM, proste ćwiczenia oddechowe powiązane z ruchem - muszą być wprowadzane od początku nauki jogi dla dzieci.